Leesgedrag kinderen

Wat vinden Nederlandse kinderen van lezen? Lezen zij graag? Wat lezen zij en door wie worden zij gestimuleerd om boeken te lezen?

Jong geleerd, ...
Al op jonge leeftijd krijgen Nederlandse kinderen boekjes te zien. Moeders beginnen vaak al als hun kind gemiddeld een half jaar is met voorlezen, of laten hun kind een boekje inkijken. Vaders lezen voor of laten het kind in een boekje kijken als het gemiddeld 1 jaar is (bron: Stichting Mijn Kind Online: Iene Miene Media 2012).
Ander onderzoek naar het leren lezen bracht aan het licht dat niet alleen de ouders een of meer rollen rond lezen vervullen. Ook de rest van de familie laat zich in op dit vlak niet onbetuigd. Na de ouders zijn grootouders en broer en zus belangrijke leesstimulatoren. Buiten de familie vervullen oppasser, leerkracht, medewerker kinderopvang of peuterspeelzaal een leesbevorderende rol.
Men geeft wel eens een boek cadeau en leest voor of praat over boeken. Twee derde van de lezers het geeft bewust het goede voorbeeld  (bron: KVB-SMB september 2013).

Lezen met kinderen

Lezen/navigeren op een website
Onderzoek wijst uit dat kinderen tussen 8 en 12 jaar oud een voorkeur geven  aan websites die een goede zoekmachine hebben. Zij waarderen het als een website er leuk uitziet, maar voor het navigeren geven ze
de voorkeur aan een klassieke interactievorm zonder speelse elementen. Zij boeken betere zoekresultaten via een zoekmachine dan via het navigeren door een menustructuur.
Indien er op de bezochte site geen goede zoekmachine aanwezig is, wijken zij uit naar Google. Daar lopen zij echter een grotere kans de weg kwijt te raken. Het onderzoek wees uit dat kinderen zelfs een ‘saaie’,
klassieke websites zonder speelse toevoegingen waarderen kinderen meer dan de eerstgenoemde speelse websites.

In oktober 2012 is door KVB-SMB een onderzoek  gedaan  naar het leesgedrag van kinderen en de invloed die hun ouders hierop hebben. In 2013 heeft Frank Huysmans een verdiepende analyse gemaakt van de dataset van oktober 2012.  Hieronder worden resultaten van beide onderzoeken samengevat.

Het onderzoek werd gehouden onder kinderen van 7 tot 15 jaar. Er werden drie groepen onderscheiden: 7 tot 9 jaar, 10 tot 12 en 13 tot 15 jaar. Ook werd er onderscheid gemaakt tussen jongens en meisjes. Tevens werd het leesgedrag van de ouders geïnventariseerd: wanneer lazen de ouders en welke ouder het meest las in het bijzijn van de kinderen.

Liever een verhaal
Het onderzoek wees uit dat kinderen het meest boeken lezen waarin een verhaal wordt verteld. Negentig procent van alle kinderen leest deze verhalen in hun vrije tijd.

favoriete boeken en schrokvers onder lezers van respectievelijk 7 t/m9, 10 t/m 12, 13 t/m 15 jaar

Leesvoorbeeld
Bijna alle kinderen zien hun moeder wel eens lezen. De helft van de kinderen ziet hun moeder zelfs vaak lezen. De vaders lezen minder vaak voor dan de moeders. In meerderheid krijgen kinderen de boeken (uit de collectie) van hun ouders, via de bibliotheek of rechtstreeks als cadeau. Vooral meisjes tussen de 10 en 15 jaar ruilen onderling hun boeken.

Leesvaardigheid
De taal- en leesvaardigheid die kinderen in het begin van de schoolcariëre opdoen, verschilt sterk tussen kinderen. Kinderen die hier minder hoog scoren, halen de achterstand in de loop van hun schooltijd vaak niet meer in. In sommige gevallen wordt die zelfs minder.

Boek lezen en/of televisie kijken
Een kwart van de ondervraagde kinderen leest omdat de ouders dat willen. Een veel grotere groep (80%) zegt dat zij zich kunnen inleven in een boek. Eveneens 80% van de kinderen zegt dat zij zich in een televisieprogramma kunnen inleven. Wordt er gevraagd wat men níet wil missen, dan scoort de televisie hoger (58%) dan het boek.  Toch wil een derde van de kinderen het boek niet opgeven.  

Bezoek aan bibliotheek of boekhandel
Het merendeel van de ouders neemt de kinderen wel eens mee naar de bibliotheek of boekhandel. De meeste kinderen vinden zo’n bezoek leuk, vooral meisjes.  Meisjes zijn vaker lid van de bibliotheek en komen minder vaak in de boekhandel. Bij jongens is dat omgekeerd. Wie vaak (meer dan 1 maal per maand) een bezoek brengt aan de bibliotheek, bezoekt over het algemeen ook vaak een boekwinkel. Bijna drie vierde van de ouders geeft het kind/de kinderen wel eens een boek cadeau, neemt ze mee naar de bibliotheek of boekhandel.

Boek herlezen of ruilen
Ondanks het feit dat oudere kinderen steeds minder lezen, worden de boeken die wél gelezen worden toch vaak nog een tweede keer gelezen. Bijna twee derde van de kinderen leest wel eens een boek voor de tweede keer. Hier staat tegenover dat bijna 40% van de kinderen nooit een boek voor de tweede keer leest.
Ongeveer 13% van de kinderen ruilt boeken met vrienden en vriendinnen. Naarmate de leeftijd stijgt, stijgt ook het aantal kinderen dat boeken ruilt. Kinderen van 13 tot en met 17 jaar ruilen het meest (17%).

 Kinderen en leesapparatuur

Digitaal lezen
Hoe ouder kinderen worden, des te meer wordt er digitaal gelezen. Toch leest nog tussen de 98 en 96% van de kinderen van papier. Er is wel een tendens onder oudere kinderen meer digitaal te gaan lezen. Tablets vormen meestal de eerste keus bij kinderen die digitaal lezen.

In Nederland is het aanbod van e-books voor kinderen nog beperkt. In de Verenigde Staten is het veel groter. Daar zegt meer dan de helft van de kinderen in de leeftijd van 6 tot 17, die een of meer e-books hebben gelezen, dat zij meer boeken voor hun plezier zouden lezen als er meer e-books  beschikbaar zouden zijn. Bron: Kids and Family Reading Report 4th edition. Een ander rapport maakt duidelijk dat de meeste kinderen voor zowel lezen als leren de voorkeur gaven aan e-books boven papieren boeken, mits de afmetingen van beide gelijk waren.

Met het klimmen van de leeftijd wordt ook meer tijd besteed aan mobiele en digitale mediavormen.
Tegelijkertijd neemt de tijd die besteed wordt aan het boeken lezen  af.

Meer informatie over het leesgedrag van kinderen is te vinden op de Leesmonitor: leesmotivatie, leesvaardigheid, literaire competentie.