Baten

Bibliotheken hadden in 2014 circa € 494 miljoen aan inkomsten. Waar kwam dit geld vandaan?

Inkomsten bibliotheken

Gelijk aan het afnemende ledenaantal van de bibliotheken, nemen ook de inkomsten uit lidmaatschap af. De financiering door inkomsten van bibliotheekgebruikers bedroeg in 2014 € 62,3 miljpem. Ook de gemeentelijk en provinciale subsidies lopen in 2014 verder terug tot respectievelijk € 420,9 miljoen en € 8,3 miljoen. Waar de afgelopen jaren de overige baten nog enigszins stegen, loopt dit sinds 2013 ook weer terug tot € 29,9 miljoen in 2014. 

In 2012 droegen gemeenten voor bijna 75% bij aan de baten van de bibliotheken. De inkomsten die bibliotheken van de gemeenten ontvangen, bestaan deels uit een subsidie op instapniveau (de minimaal benodigde subsidie) en bij de meeste gemeenten ook  uit extra subsidie(s). 

Het instapniveau is gerelateerd aan de grootte van de gemeente, gerekend naar het aantal inwoners. Het dateert uit 2003 en bedroeg toen  € 11, 12 en 15 al naar gelang het aantal inwoners van de subsidiërende gemeente. Het is gebruikelijk deze bedragen jaarlijks te verhogen op basis van de inflatie. In de tabel hieronder is  voor de berekening van de verhoging gebruik gemaakt van het nominaal accres van het gemeentefonds:*

Indexering instapniveau (exclusief huisvestingskosten: gemiddeld 20 %)
Inwonertal   < 30.000 30.000-90.000   >90.000
2003 nominaal accres gemeentefonds* € 11,00 € 12,00 € 15,00
2004 -0,26% € 10,97 € 11,97 € 14,96
2005 1,64% € 11,15 € 12,17 € 15,21
2006 2,95% € 11,48 € 12,52 € 15,65
2007 4,24% € 11,97 € 13,05 € 16,32
2008 5,40% € 12,61 € 13,76 € 17,20
2009 5,90% € 13,36 € 14,57 € 18,21
2010 0,50% € 13,42 € 14,64 € 18,31
2011 0,50% € 13,49 € 14,72 € 18,40
2012 -0,10% € 13,48 € 14,70 € 18,38
2013 0,50% € 13,55 € 14,78 € 18,47
2014 2,40% € 13,87 € 15,13 € 18,91
2015 1,00% € 14,01 € 15,28 € 19,10

* Tot en met 2008 zijn de percentages uit de VNG-ledenbrief van januari 2010 overgenomen. Voor 2009 t/m 2011 zijn de percentages uit het Aanvullend Bestuursakkoord Rijk-VNG van april 2009 gebruikt. Voor 2012-2015 zijn de percentages overgenomen uit de VNG-notitie van 10 november 2010 over de bijstelling van de ontwikkeling  van het accres gemeentefonds in de Startnota van het Kabinet van 9 november 2010. (bron: Kasperkovitz: Tussenbalans de bibliotheeksector in  2012, 2012).

Bezuinigingen In 2009 werd bekend dat gemeenten en provincies zouden moeten gaan bezuinigen, omdat de afdracht van (landelijke) belastinggelden via het Gemeente- en Provinciefonds verlaagd zou worden.

Inmiddels hebben veel bibliotheken tet maken met bezuinigingen door hun gemeente(n). Het gaat daarbij vaak om grote bedragen, die effect hebben op vele aspecten van de bibliotheek.  Zie Gemeentelijke bezuinigingen: overzicht.

Ter vergelijking: Inkomsten van bibliotheken in Europa
In  2013 is in 17 Europese landen een vergelijkend onderzoek gedaan in bibliotheken naar percepties van gebruikers van de voordelen van ICT in openbare bibliotheken. Een onderdeel van het onderzoek had betrekking op het bedrag dat jaarlijks per hoofd van de bevolking wordt besteed aan  de bibliotheken.
De verdeling was als volgt:
Meer dan  € 30: Finland en Denemarken
Tussen € 11 en € 30: Nederland, België, Frankrijk, Spanje, Duitsland en Bulgarije.
Minder dan € 10: Roemenië, Polen, Litouwen, Letland en Portugal.
Bron: (Quick (2013).