Mediawijsheid

In 2005 introduceerde de Raad voor Cultuur de term mediawijsheid.

Mediawijsheid is een breder begrip dan de oudere term mediageletterdheid: het beslaat meer terreinen dan alleen onderwijs, en het betreft niet alleen kinderen en jongeren. Door mediawijsheid te bevorderen wil de Raad voor Cultuur burgers helpen om te participeren in het maatschappelijk proces.

Mediawijzer.net
In mei 2008 is op initiatief van het ministerie van OCW en het ministerie van Jeugd en Gezin een expertisecentrum voor mediawijsheid opgericht: Mediawijzer.net. Het ministerie van OCW heeft vijf organisaties aangewezen om de activiteiten van Mediawijzer.net te besturen en uit te voeren. Deze vijf organisaties zijn het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, ECP-EPN, Stichting Kennisnet en de NTR. Het expertisecentrum formuleert mediawijsheid als volgt: 'het vinden, begrijpen en maken van media in een door media gedomineerde samenleving'.

Stand van zaken
Begin april 2013 hadden al meer dan 800 organisaties zich als partner bij Mediawijzer.net aangesloten. Een groot deel daarvan zijn openbare bibliotheken.
Samenwerking tussen openbare bibliotheken en het UWV verhoogt waarschijnlijk het aantal deelnemers, vergeleken met het aantal door de bibliotheek alleen geworven aantallen. Tevens is er een grotere wil bij de deelnemers om hun vaardigheden meer te verbeteren. Zo'n 80 procent van de deelnemers oefent ook thuis. Deelnemers zijn minder bang om de computer stuk te maken, maar vaker bang voor de veiligheid van de persoonlijke gegevens. Het onderzoek werd gehouden door gebruik te maken van de Klik &Tikmonitor. Bron: SIOB.

Lokale rol bibliotheken
In de eerste helft van 2009 heeft de Vereniging van Openbare bibliotheken de lokale rol van de bibliotheek op het gebied van mediawijsheid concreet laten beschrijven. In drie werkbijeenkomsten gaven tien bibliotheken en twee PSO’s vorm aan de 'loketfunctie mediawijsheid' voor lokale bibliotheken. Het resultaat was een model voor omgevingsanalyse, een visie op de rol van de bibliotheek, een taak- en functieprofiel en een programma van eisen.

Resultaten metingen mediawijsheid 2008 en 2009
De openbare bibliotheken hebben mediawijsheid al in 2008 opgepakt. Eind 2008 heeft de Vereniging van Openbare Bibliotheken onder haar leden een eerste onderzoek laten doen naar de stand van zaken op het gebied van mediawijsheid. Deze meting was bedoeld om de beginsituatie te laten vastleggen.

Eind 2009 is de stand van zaken met betrekking tot de rol van bibliotheken op het gebied van mediawijsheid opnieuw geïnventariseerd. De respons op deze meting lag met 89 bibliotheekorganisaties veel hoger dan bij de meting eind 2008 (45 bibliotheekorganisaties). 37 organisaties hebben aan beide metingen meegedaan. De resultaten zijn:

  • Beleidsplan In de meting van eind 2008 gaf 40% van de 45 respondenten aan in het beleidsplan van het huidige jaar een visie te hebben geformuleerd op mediawijsheid en de rol die de bibliotheek wil spelen op dit terrein. In de meting aan het eind van 2009 was het percentage gestegen tot 65% van de 89 respondenten.
  • Toewijzing financiële middelen Zowel eind 2008 als eind 2009 waren de financiële middelen die ter beschikking werden gesteld niet specifiek aan mediawijsheid toegewezen.
  • Opleiding personeel 90% van de organisaties die beide jaren aan de enquête hebben meegedaan besteedde het budget aan het opleiden van het personeel. Bij organisaties die óf in 2008 óf in 2009 hebben meegedaan, was dit lager, namelijk 75%.
  • Cursussen voor het publiek 70% van de organisaties die beide jaren aan de enquête hebben meegedaan, besteedde het budget aan cursussen voor het publiek. Bij organisaties die in één van beide jaren hebben meegedaan, was dit 50%. Dit is een indicatie dat het budget voor publiekscursussen aanvankelijk te laag werd gesteld.
  • Verdere opleiding personeel Eind 2009 gaf de helft van de organisaties aan het opleiden van personeel voor 2010 als speerpunt te hebben gekozen. Eind 2008 was de schatting voor de verdere opleiding van personeel in 2009 slechts 19%. Dit leidt tot de conclusie dat er in 2009 uiteindelijk een grote behoefte bleek te zijn aan (verdere) opleiding dan men eind 2008 verwachtte.
  • Belangrijkste doelgroepen Jongeren werden eind 2008 als de belangrijkste doelgroep gezien; eind 2009 verschoof de aandacht naar kinderen.
  • Deskundigheidsbevordering Eind 2009 werd voor de bevordering van de deskundigheid vooral gebruikgemaakt van workshops en cursussen. Congressen volgen op enige afstand.
  • Meest voorkomende netwerkpartner Het primair onderwijs is de meest voorkomende netwerkpartner. In de toekomst wil men vooral naar het voortgezet onderwijs uitbreiden.
  • Behoeften Circa 60% geeft aan technische faciliteiten te ontberen om mediawijsheid in de toekomst vorm te kunnen geven. Circa 50% geeft aan dat (ook) ‘user generated content’ en snelle verbindingen, filmpjes en digitale (film)camera’s (45%) ontbreken.
  • Vereenvoudigde cursus 23 dingen Deze cursus biedt een korte inleiding op de vele facetten van Web 2.0. Inmiddels hebben honderden bibliotheekmedewerkers wereldwijd de cursus gevolgd. In 2009 willen een aantal bibliotheekorganisaties hun medewerkers een vereenvoudigde cursus '23 dingen' aanbieden, te weten '11 dingen'. Voorts is er de inzet van Biebsearch (samenwerkingsproject tussen bibliotheken en scholen) en BiebWijz (internetsite met diensten en producten van de openbare bibliotheek), mediawijslessen op scholen en informatiebijeenkomsten en ouderavonden.