Verband tussen lenen en kopen

Bibliotheken en boekhandels leveren in beginsel dezelfde producten. Beide sectoren hebben een collectie en zijn voor publiek toegankelijk. Er zijn zowel overeenkomsten als verschillen tussen beide sectoren. Welke zijn dat?

Bibliotheek
Bijna de helft van de ondervraagden (leeftijd 13 jaar en ouder) die wel eens boeken lezen, bezoekt minstens een keer per maand de bibliotheek. Een vijfde van mensen die wel eens boeken lenen is door de economische crisis meer gaan lenen en minder gaan kopen.
Drie vijfde van de bibliotheekleden weet  vooraf welk boek zij in de bibliotheek gaan lenen. Vrouwen laten zich vaker al lopend door de bibliotheek inspireren en verrassen dan mannen.
Wie nog geen keuze heeft gemaakt, doet dat binnen ca. 10 minuten na binnenkomst. Bijna de helft van de leners stuitte toevallig op het boek. De meerderheid van de leners is zeer content met de beschikbaarheid en vindbaarheid van het boek.
Leners die het boek al volledig (54%) of deels (43%) gelezen hadden, waren tevreden. Slechts 2% vond dat het laatste boek niet aan de verwachtingen voldeed.
Wie een boek aan een ander wil aanbevelen, doet dat meestal via een gesprek.

Purchase journey leners

Bibliotheekleden laten zich vaker dan boekenkopers verrassen door het aanbod in bibliotheek, respectievelijk boekhandel. 50% van de bibliotheekbezoekers doet in de bibliotheek inspiratie op (boekenkopers in de
boekhandel: 37%). 39% van de bibliotheekleden bedenkt pas in de bibliotheek welk boek zij gaan lenen (kopers in de boekhandel 21%) en 37%  laat zich verrassen in de bibliotheek (kopers in de boekhandel: 24%).

Kopen - Fysieke boekhandel
Boekenkopers kopen in 60% van de aanschaf een boek ter ontspanning. Dit verschilt slechts enkele procenten met het lenen van boeken in de bibliotheek (64%).
Boekenkopers kijken het meest naar de prijs van het boek (41%). Daarop volgen recensies van professionele recensenten (31%).
Een vierde van de kopers wist van tevoren niet of hij/zij een boek ging kopen. 14% van de kopers kwam tot het kopen van een boek door een recensie in een krant. 28% van de kopers zocht niet naar een specifiek boek. Daarentegen ging de helft van de kopers speciaal voor het boek naar de winkel.

Twee derde van de kopers was van plan één boek te kopen. Uiteindelijk kocht 43% méér dan één boek. Twee derde van de kopers bepaalden binnen 10 minuten hun keuze. Internet was de belangrijkste informatiebron (75%); kranten waren met 21% een goede tweede. Een kwart van de kopers zou het boek ook aan anderen
aanbevelen. Dit gaat met name via een gesprek of door het desbetreffende boek uit te lenen. 

Purchase Journey kopers

Kopen - Boekhandel online
Kopers die online boeken kopen, kopen minder vaak boeken ter ontspanning dan kopers in de winkel: 45% (in de winkel: 60%).
65% van de boekenkopers wist vooraf precies welk boek zij gaan kopen (de helft van de boekenkopers ging speciaal voor het boek naar de boekwinkel).
65% van de boekenkopers was van plan 1 boek te kopen; uiteindelijk kocht 46% één boek en 54% meer dan 1 boek (winkel: 57% één boek en 43% méér dan 1 boek).
Bijna een vijfde van de boekenkopers kocht een e-book.  Wie een boek wil aanbevelen, doet dit vooral via een gesprek of door het uit te lenen.

 Purchase Journey kopers on line

Het onderzoek is gehouden onder mensen van 13 jaar en ouder. Bron: Stichting Marktonderzoek Boekenvak, mei 2013.

 

Aantal boeken geleend, c.q. gekocht
Een tweetal onderzoeken door Stichting Marktonderzoek Boekenvak in 2012 over het kopen en lenen brachten een aantal interessante feiten over leners en kopers aan het licht. Deze onderzoeken zijn gehouden onder mensen van 13 jaar en ouder. Derhalve is een deel van de jeugdleden van de bibliotheek vertegenwoordigd in dit onderzoek.
Een kleine minderheid van de mensen kocht of leende meer dan 20 boeken in het voorafgaande jaar. Het gaat daarbij om 12% van de mensen die lenen en 4% van de boekenkopers. Aan de andere kant koopt ruim een derde van de mensen nooit een boek en leent tweederde van de mensen nooit een boek in de bibliotheek.

boeken geleend cq gekocht

De meeste mensen die boeken kopen, komen per jaar met tot 10 boeken thuis. De meeste mensen die boeken lenen, lenen per jaar tussen de 6 en 20 boeken. Vrouwen lenen per jaar gemiddeld veel meer boeken dan mannen: 9 ten opzichte van 4.

Effecten  economische crisis
Deze laat de boekenbranche niet onberoerd. Zowel het  boekenvak en de bibliotheken ondervinden daar de invloeden van. Iets meer dan een vijfde van de leners leent meer, en koopt minder boeken. De crisis heeft vooral inlvoed op vrouwen. Zij laten zich in sterke tot zeer sterke mate door de economische omstandigheden beïnvloeden. Bron: kvb - Stichting Marktonderzoek Boekenvak.

Verschillen tussen de genres bij lenen en kopen
De genres die gekocht en geleend worden verschillen  veelal weinig van elkaar. Spannende fictie wordt het meest gelezen, gekocht en geleend. Hetzelfde geldt voor het genre op plaats twee: literatuur, cq de literaire roman. Na romantische fictie komen de studieboeken aan bod.
Het lijkt alsof kinderboeken meer worden gelezen dan geleend. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat deze boeken vooral worden voorgelezen, en daardoor niet als gelezen worden beschouwd door de voorlezers.

genres geleend cq gekocht

Kopen
Wat en waar koopt de consument? In februari 2012 kocht ruim een derde van de consumenten in één maand een of meer boeken. Drie procent hiervan waren e-books. De belangrijkste aankoopplaats was de boekwinkel. Internet echter  is  met bijna 40% hard op weg de belangrijkste aankoopplaats  voor boeken te worden.
In augustus 2012 kocht bijna de helft van de boekenkopers het laatst aangeschafte boek op online. Spannende fictie werd het vaakst aangeschaft (30% van de aankopen). Er was bijna geen verschil in de overkoepelende genres (fictie, non-fictie, kinderboeken) tussen de laatste aankoop online en die bij de fysieke boekwinkel. Van de on line kopers weet twee derde exact welke boeken zij willen kopen, terwijl dat bij kopers in de boekwinkel dt in minder dan 40% van de aankopen het geval was. Een vijfde van de kopers heeft zich laten leiden door het advies van vrienden, collega’s, familie of kennissen. Vooral voor kopers in de internetboekwinkel is de zoeksnelheid  belangrijk. 
De meeste boeken werden gekocht voor eigen gebruik: iets meer dan drie vierde van de nieuw gekochte boeken. De resterende 24% was als volgt verdeeld: 15% was bedoeld om aan iemand anders cadeau te geven; 7% was voor de kinderen van de koper; 2% was voor een ander doel.
Een deel van de gekochte boeken werd op de tweedehandsmarkt aangeschaft. Bijna 60% van de consumenten blijkt wel eens tweedehands boeken te kopen. Ruim een derde koopt minstens eenmaal per jaar tweedehandsboeken (bron: KVB/Stichting Marktonderzoek Boekenvak februari, augustus 2012).

Voorkeur voor bibliotheek of boekwinkel
Bibliotheken en boekhandels hebben een groot aantal aspecten gemeen. Dit blijkt ook uit het feit dat een grote groep mensen (55 tot 20%) geen voorkeur uitspreekt voor hetzij de bibliotheek of hetzij de boekhandel. Dit is vooral zichtbaar bij de activiteiten lezing bijwonen en contact zoeken met anderen.
De afbeelding maakt ook duidelijk dat de boekwinkel zich op internet al een behoorlijke plaats veroverd heeft. Meer dan de helft van de mensen geeft voor wat betreft e-books de voorkeur aan de boekhandel (fysiek en digitaal). Hier speelt ook mee dat de bibliotheek op internet nog niet dezelfde mogelijkheden heeft als de boekhandel. Zo is het nog niet mogelijk om recente e-books te lenen.

voorkeur voor boekwinkel of bibliotheek

Lenen c.q. kopen
In onderstaande tabel wordt het aantal in de periode 2004-2011 verkochte boeken (per inwoner) vergeleken met het aantal uitgeleende boeken (per inwoner).

Boeken verkocht tov geleend per inwoner

Het aantal per inwoner uitgeleende boeken vertoont in deze periode een dalende tendens. Mogelijk is er in de periode 2010-2011 een stabilisatie opgetreden  (zie ook Uitleningen in historisch perspectief)Tegelijkertijd was er in de verkoop van boeken per inwoner een stijgende tendens waar te nemen tot en met 2008. Daarna daalde de verkoop tot 2,8 boek per inwoner. Wat hiervan de oorzaak is, of oorzaken, zijn, is moeilijk na te gaan. Mogelijk spelen er verschillende mechanismen een rol. Een toenemende welvaart kan leiden tot het gemakkelijker/meer kopen van boeken, voor eigen gebruik of om cadeau te geven.  In tijden van crisis houdt men de hand meer op de knip. De daling van het aantal gekochte boeken in de periode 2008-2011 zou op dit laatste kunnen duiden.

Extra inzicht in het gedrag van de klant op het gebied van kopen en/of lenen bieden de uitkomsten van een rij opeenvolgende onderzoeken in de periode 1983-2007. De vragen die werden voorgelegd, luidden: koopt u wel eens boeken om deze zelf te lezen, versus: leent u wel eens boeken bij de bibliotheek om deze zelf te lezen?

 Boeken verkocht geleend percenage

De afbeelding laat zien dat het percentage Nederlanders dat zegt (vrijwel) nooit boeken voor zichzelf te kopen of te lenen in de loop van meer dan 20 jaar iets boven de 30% schommelt. Ook het aandeel mensen dat zowel koopt als leent, is constant op net iets onder 30%, al is er sinds midden jaren negentig een geringe daling te bespeuren.

Sinds de jaren negentig stijgt het percentage van degenen die wel kopen maar niet lenen, terwijl de combinatie van niet kopen en wel lenen wat op zijn retour is. Zie ook Uitleningen boeken volwassenen.